Kripto arbitraj türleri: tüm stratejilere genel bakış
Kısaca
- Her arbitraj türü iki şemadan birini izler: bir varlığı alıp taşımak ya da iki zıt pozisyon, Long ve Short, açmak.
- Spot – Spot anlaşılması en kolay olanıdır, ama borsalar arası coin transferi gerektirir ve para yatırma ile çekme durumuna bağlıdır.
- Vadeli işlemler ve fonlama arbitrajı varlık transferini atlar, ama teminat, kaldıraç ve likidasyon riski ekler.
- DEX, zincirler arası ve tahmin arbitrajı daha fazla fark gösterir, ama token, likidite, gas veya platform kurallarının kontrol edilmesini gerektirir.
Kripto arbitraj türleri, hangi fiyatların karşılaştırıldığına göre ayrılır: iki borsadaki spot, spot ve vadeli, farklı borsalardaki vadeli, fonlama oranları, DEX ve CEX fiyatları, farklı zincirlerdeki tokenlar, tokenlaştırılmış hisseler ya da tahmin piyasası kontratları. Her türün kendi işleyişi, masrafları ve zayıf noktaları vardır. Aşağıda her stratejinin kısa bir dökümü var.
Her arbitraj işleminin arkasındaki iki şema
Neredeyse her işlem iki şemadan birine uyar.
- Transfer. Varlığı ucuz olduğu yerden alın, taşıyın ve pahalı olduğu yerde satın. Spot – Spot, DEX – Spot ve Zincirler arası bu şekilde çalışır. Ana risk, transfer süresi ile kapalı para yatırma veya çekmelerdir.
- Hedge. Ucuz piyasada Long, pahalı piyasada aynı anda Short açın. Tek yöndeki bir hareket sonucu pek etkilemez; fiyatların birbirine yaklaşmasından ya da oran farkından kazanırsınız. Vadeli işlemler ve fonlama arbitrajı bu şekilde çalışır. Ana risk, teminatın tükenmesi ve bir bacağın likidasyonudur.
| Tür | Ne karşılaştırılır | Varlık transferi gerekir mi | Ana risk |
|---|---|---|---|
| Spot – Spot | İki borsada spot | Evet | Kapalı çekimler, transfer sırasında fiyat hareketi |
| Spot – Vadeli | Spot ve vadeli | Hayır | Vadeli bacağın likidasyonu |
| Vadeli arbitraj | İki borsada vadeli | Hayır | Bacaklardan birinin likidasyonu |
| Fonlama arbitrajı | Fonlama oranları | Hayır | Ödemeden önce oranın değişmesi |
| Fair – Last | İşaret fiyatı ve son işlem | Hayır | Fiyat Fair'e dönmez |
| DEX – Spot, DEX – Vadeli | DEX fiyatı ve CEX fiyatı | Genellikle evet | İnce havuz, gas, slipaj |
| Zincirler arası | Farklı zincirlerdeki aynı token | Evet, köprü ile | Aynı ticker'lı sahte token |
| Hisse arbitrajı | CEX'te tokenlaştırılmış hisseler ve emtialar | Hayır | Fonlama, fiyat boşlukları |
| Tahmin arbitrajı | İki platformda aynı soru | Hayır | Sonuç belli olana kadar kilitli para |
Spot – Spot: borsalar arası arbitraj
En sezgisel tür: bir coin bir borsada diğerinden daha ucuzdur. Ucuz borsada alır, taşır ve pahalı borsada satarsınız. İşlemden önce alış tarafında çekimin, satış tarafında yatırmanın açık olduğunu, token kontratının eşleştiğini ve emir defterinde yeterli emir bulunduğunu kontrol edin. İşleyiş Spot arbitraj kursunda ayrıntılı anlatılır.
Spot – Vadeli
Burada bir coinin spot fiyatı, vadeli kontratının fiyatıyla karşılaştırılır. Klasik işlem, vadeli fiyat daha yüksekse coini spotta alıp vadelide Short açmaktır. Fiyatlar birbirine yaklaşınca iki pozisyon da kapatılır. Spot ile vadeli arasındaki farka baz denir.
Vadeli arbitraj
Burada aynı coinin vadeli kontratları borsalar arasında karşılaştırılır: ucuz olduğu yerde Long, pahalı olduğu yerde Short. Coin transferi gerekmez, ama iki borsada da teminat bulunmalıdır. Bir borsada teminat biterse o pozisyon zorla kapatılır ve korumasız tek bir bacak kalır.
Fonlama arbitrajı
Sürekli vadeli işlemlerde fonlama oranı vardır: Long ve Short sahipleri arasında düzenli bir ödeme. Aynı coin için oranlar borsalar arasında farklıdır. Oranın düşük olduğu yerde Long, yüksek olduğu yerde Short açarak oran farkını toplayabilirsiniz. Ama fonlamayı yalnızca ödeme anında açık olan pozisyonlar alır ve oran, o ana kadar düşebilir ya da işaret değiştirebilir.
Fair – Last
Vadeli piyasada bir borsanın işaret fiyatı (Fair) ve son işlem fiyatı (Last) vardır. Bunlar genellikle birbirine yakındır. Geniş bir fark, işlemlerin fiyatı sert ittiğini ya da emir defterinde emrin tükendiğini gösterir. Bunlar kısa vadeli sinyallerdir ve Last, Fair'e dönmek yerine hareket etmeye devam edebilir.
DEX – Spot ve DEX – Vadeli
Burada bir tokenin merkeziyetsiz borsadaki (DEX) fiyatı, merkezi borsadaki spot veya vadeli fiyatla karşılaştırılır. Farklar büyük olabilir, ama nedenleri çoğu zaman hoş değildir: küçük bir havuz, manipülasyon, kapalı para yatırma veya çekme. Havuz ücretleri, gas ve slipaj spreadden düşülür, düşük likidite de ne kadar işlem yapabileceğinizi sınırlar.
Zincirler arası
Aynı token farklı blokzincirlerde farklı fiyatlanabilir. Ucuz zincirde alır, bir köprüden geçirir ve pahalı zincirde satarsınız. Ana tuzak ortak ticker'dır: farklı zincirlerde aynı isim altında, dolandırıcılık amaçlılar dahil, farklı tokenlar işlem görebilir.
Hisse arbitrajı
Bazı kripto borsaları tokenlaştırılmış hisseleri, metalleri, endeksleri ve emtiaları sürekli vadeli işlem olarak sunar. Bir varlık bir borsada diğerinden daha ucuzsa, ucuz olanda Long, pahalı olanda Short açarsınız. Riskler; farklı fonlama oranları, piyasa olayları sırasındaki fiyat boşlukları ve tokenin gerçek hisse fiyatından sapmasıdır.
Tahmin arbitrajı
Tahmin piyasalarında bir olayın sonucuna dair kontratlar işlem görür. Aynı soru iki platformda farklı fiyatlardan işlem gördüğünde bir arbitraj oluşur. Çift iki şekilde kurulabilir: Direct, bir platformda YES alıp diğerinde YES satmak demektir; Cross ise birinde YES, diğerinde NO almaktır. Para, piyasanın sonucu belli olana kadar kilitli kalır ve platform kuralları farklı olabilir.
Örnek: spot ve hedge karşılaştırması
Sayılar örnek niteliğindedir. Bir coinin A borsasında 100 $, B borsasında 101 $ olduğunu ve işlem büyüklüğünün 1.000 $ olduğunu varsayalım.
| Şema | Ne yaparsınız | Ne ters gidebilir |
|---|---|---|
| Spot – Spot | A'da alın, transfer edin, B'de satın | Transfer sırasında B'deki fiyat 100 $'a düşer ve spread kaybolur |
| Vadeli arbitraj | A'da Long ve B'de Short, yakınsamayı bekleyin | Fiyat %20 yükselir, B'deki Short'un teminatı biter ve likide olur |
İki durumda da ekrandaki spread aynı %1'dir, ama riskler farklıdır. Bu yüzden arbitraj türünü spreadin büyüklüğüne göre değil, yönetebileceğiniz risklere göre seçersiniz.
Arbitraj türünüzü nasıl seçersiniz
Elinizdeki piyasalara bakın
Yalnızca merkezi borsalarda hesabınız mı var, yoksa DEX için bir cüzdanınız veya tahmin piyasalarında hesabınız da var mı?
Kaldıraca hazır olup olmadığınıza karar verin
Vadeli işlemler ve teminat sizin için hâlâ yeniyse spot işlemlerle devam edin.
Bir tabloyu öğrenin
Bir tür seçin ve sonrakine geçmeden önce sütunlarını ilgili Rehber makalesiyle öğrenin.
Masrafları önceden hesaplayın
Her işlemden önce sayıları spread hesaplayıcısında çalıştırın.
Fiyat farklarının ilk etapta neden oluştuğu “Arbitraj nedir ve neden işe yarar” dersinde açıklanıyor. İlk işleminiz için borsaları ve sermayeyi nasıl hazırlayacağınız “Nasıl başlanır: borsalar, sermaye, ilk adımlar” dersinde anlatılıyor.
Sorular ve cevaplar
En basit kripto arbitraj türü hangisi?
Spot – Spot: bir coini bir borsada alır, başka bir borsada satarsınız. Kaldıraç ya da likidasyon yoktur ve tüm kontroller, yani para yatırma ve çekme, kontrat, emir defteri, kolayca görülür.
Hangi arbitraj borsalar arasında coin taşımadan çalışır?
Vadeli işlemler, fonlama arbitrajı, hisse arbitrajı ve tahmin arbitrajı. Transfer yerine, her iki piyasada da önceden hazır fonlara ihtiyacınız vardır.
Fonlama arbitrajı vadeli arbitrajdan nasıl farklıdır?
Vadeli arbitrajda iki borsadaki fiyatlar birbirine yaklaştığında kazanırsınız. Fonlama arbitrajında ise pozisyonlar açık kaldıkça belirli aralıklarla ödenen fonlama oranları arasındaki farkı kazanırsınız.
DEX spreadleri bazen neden bu kadar büyük?
Çoğunlukla küçük bir havuz, manipülasyon ya da borsada kapalı para yatırma ve çekme yüzünden. Likidite ne kadar düşükse, o spreadle gerçekten işlem yapabileceğiniz tutar o kadar küçüktür.