Arbitraj nedir ve neden işe yarar
Kısaca
- Arbitraj, bir varlığı ucuz olduğu yerden alıp pahalı olduğu yerde satmaktır. Sonuç, fiyat farkından masrafların düşülmesiyle bulunur.
- Fiyatlar farklıdır, çünkü her borsa kendi alıcıları, satıcıları ve emir defteri olan ayrı bir piyasadır.
- Kriptoda fark geleneksel piyasalara göre daha sık oluşur: işlem hiç durmaz, çok sayıda borsa vardır ve borsalar arası transfer zaman alır.
- Spread henüz kâr değildir. Komisyonlar ve slipaj bundan düşülür, coin borsalar arasında yoldayken fiyat da değişebilir.
Kripto arbitraj, bir coini ucuz olduğu platformda alıp pahalı olduğu başka bir platformda satmaktır. Sonuç, fiyat farkı yani spread eksi komisyonlar ve diğer masraflardır. Fırsat, yüzlerce borsanın aynı coinleri birbirinden bağımsız işlemesinden ve fiyatlarının hiçbir zaman tam olarak aynı olmamasından doğar.
Arbitraj nedir, sade bir dille
Arbitraj en eski ticaret stratejilerinden biridir, piyasaların kendisi kadar eskidir. Bir tüccar, malın bir kasabada yandakinden daha ucuz olduğunu görür, orada alır ve fiyatın yüksek olduğu yere götürür. Fiyatın yükseleceğine bahis oynamaz. Zaten var olan bir farktan kazanır.
Kripto da aynı şekilde işler. Kasabalar borsalara, mallar coinlere, yol ise coinlerin ya da paranın platformlar arasında aktarılmasına dönüşür. Normal alım satımın aksine arbitraj yapan trader yükselişe ya da düşüşe bahis oynamaz. Önemli olan, fiyat farkının tüm masrafları karşılayıp karşılamadığıdır.
Fiyatlar borsalar arasında neden farklıdır
Kripto piyasasında büyük hisse senedi borsaları gibi tek bir merkez yoktur. Her borsa, kendi alıcıları ve satıcıları, kendi emir defteri ve kendi likiditesi olan ayrı bir piyasadır. Oradaki fiyat, o borsanın kullanıcıları arasındaki son işlemden ibarettir.
Fiyat farkları birkaç nedenle ortaya çıkar:
- Farklı likidite. Büyük bir borsada çok sayıda emir vardır ve tek bir işlem fiyatı pek oynatmaz. Küçük bir borsada emir azdır ve her kayda değer alımda fiyat sıçrar.
- Farklı katılımcılar. Farklı ülkelerden ve farklı alışkanlıklara sahip kullanıcılar, aynı coini aynı anda farklı değerlendirir.
- Piyasalar arası gecikmeler. Fiyatlar her yerde aynı anda güncellenmez. Bir borsa haberlere tepki verirken, bir diğeri hâlâ eski fiyattan işlem yapıyordur.
- Büyük emirler. Bir borsadaki iri bir alım ya da satım, diğer trader'lar fiyatı dengeye getirene kadar bir süre fiyatı kaydırır.
- Transfer sınırlamaları. Bir borsada bir coinin para yatırma veya çekme işlemleri kapalıysa, kimse fiyatı transferle eşitleyemez ve fark uzun süre kalabilir.
Arbitraj kriptoda neden işe yarar
Geleneksel piyasalarda fiyat farkları, büyük oyuncuların hızlı algoritmalarıyla saniyenin kesirlerinde kapanır. Kriptoda durum farklıdır ve farklar daha sık görülür:
- piyasa hafta sonu olmadan günün 24 saati çalışır, bu yüzden hareketler her saatte yaşanır;
- yüzlerce borsa vardır ve tek bir coin aynı anda onlarca borsada işlem görür;
- birçok borsada ve coinde emir defteri incedir, bu yüzden fiyat kolayca kayar;
- bir coini borsalar arasında taşımak dakikalardan saatlere kadar sürer, bu yüzden fark anında kapanamaz.
Son madde iki yönlü işler. Yavaş transferler spreadi açık tutar, ama sizin de beklemeniz gerekir ve bu arada fiyat değişebilir. Bu yüzden arbitraj yalnızca farkı bulmak değil, onu zamanında kullanıp kullanamayacağınızı değerlendirmektir.
Örnek: spreadden sonuca
Aşağıdaki sayılar örnek niteliğindedir ve yalnızca hesaplama sırasını gösterir. Bir coinin A borsasında 100 $, B borsasında 102 $ olduğunu ve 1.000 $ tutarında alım yaptığınızı varsayalım.
| Kalem | Örnek | Sonuç |
|---|---|---|
| Fiyat farkı | 1.000 $'ın %2'si | +20 $ |
| A borsasındaki alım komisyonu | %0,1 | −1 $ |
| Coin çekim ücreti | sabit, örneğin 4 $ | −4 $ |
| B borsasındaki satım komisyonu | %0,1 | −1 $ |
| Her iki borsada slipaj | %0,4 | −4 $ |
| Geriye kalan | yaklaşık 10 $, yani %1 |
Bu örnekte %2'lik spreadin kabaca yarısı kalıyor. Üstelik sabit çekim ücreti tutara bağlı değildir: 200 $'lık bir işlemde sonucun neredeyse tamamını yer. Kendi sayılarınızı spread hesaplayıcısında deneyebilirsiniz.
Arbitraj nerede aksar
Büyük bir spread çoğu zaman şans değil, ilk bakışta görünmeyen bir sorunun işaretidir. Bir işlemin işe yaramamasının yaygın nedenleri şunlardır:
- Para yatırma veya çekme kapalı. Coini alabilirsiniz ama diğer borsaya taşıyamazsınız. Fark durur, ama onu kullanamazsınız.
- Aynı ticker altında farklı tokenlar. İki borsa aynı isimli farklı coinleri listeleyebilir. O zaman gerçek bir spread yoktur.
- Boş emir defteri. Ekrandaki fiyat son işlemdir. Bu fiyatın yakınında az emir varsa, alımınız veya satımınız belirgin biçimde daha kötü fiyattan dolar.
- Transfer sırasında fiyat değişti. Coin ağda yoldayken spread daralabilir veya tersine dönebilir.
- Platform riski. Bir borsa çekimi geciktirebilir, ağı değiştirebilir veya bir coinde işlemleri durdurabilir.
Deneyimli trader'lar para ve coinleri önceden birkaç borsada tutar. Böylece neredeyse aynı anda alıp satabilir, transferi ise dengeyi yeniden kurmak için sonraya bırakır. Hazırlık hakkında daha fazlası “Nasıl başlanır: borsalar, sermaye, ilk adımlar” dersinde.
İşlemi yapmadan önce nasıl kontrol edilir
Fiyat farkını bulun
Bir coinin fiyatını birkaç borsada karşılaştırın ya da spreadlerin hazır hesaplandığı bir tablo açın.
Aynı coin olduğundan emin olun
Her iki borsanın para yatırma ve çekme sayfalarında kontrat adresini ve ağı karşılaştırın.
Para yatırma ve çekmeyi kontrol edin
Alış borsasında çekim, satış borsasında yatırma açık olmalıdır.
Emir defterine bakın
Tutarınız için fiyatın yakınında yeterli emir var mı? En iyi satış fiyatından (Ask) alır, en iyi alış fiyatından (Bid) satarsınız.
Geriye ne kaldığını hesaplayın
İşlem, çekim ve ağ ücretlerini düşün, slipajı hesaba katın. Neredeyse hiçbir şey kalmıyorsa işlemi atlayın.
Borsalar arası alım satım, arbitrajın yalnızca bir türüdür. Vadeli işlemlerden tahmin piyasalarına kadar diğerleri bir sonraki derste anlatılıyor: “Kripto arbitraj türleri: tüm stratejilere genel bakış”. Bir spread tablosunun pratikte nasıl okunduğunu görmek için “Spot – Spot tablosu nasıl okunur” rehberine bakın.
Sorular ve cevaplar
Kripto arbitraj yasal mıdır?
Arbitrajın kendisi olağan bir alım satımdır: bir varlığı farklı platformlarda alır ve satarsınız. Her borsanın kurallarına ve ülkenizin yasalarına, işlem gelirlerine ilişkin vergi kuralları dahil, uyun.
Diğer trader'lar farkı neden kapatmıyor?
Çoğu deniyor, bu yüzden likit coinlerdeki büyük spreadler uzun sürmez. Kapalı çekimlerin, ince emir defterinin veya yavaş transferlerin engel olduğu yerlerde farklar daha uzun yaşar ve uygulaması en zor olanlar da tam olarak bunlardır.
Arbitrajı elle yapabilir miyim?
Evet, birçok kişi elle başlar: işlemi bulur, kontrol eder ve emirleri kendisi verir. Spread tarayıcıları fiyat karşılaştırmada zaman kazandırır, ama kontroller ve karar yine sizindir.
Arbitrajla ne kadar kazanılır?
Önceden söylemenin bir yolu yok. Sonuç; spreade, komisyonlara, işlem büyüklüğüne, hıza ve kaç işlemin uygulanabilir çıktığına bağlıdır. Transfer sırasında fiyat hareket ederse bazı işlemler zararla bitebilir.